60,8%. Taki udział miały ekspresy automatyczne w sprzedaży ekspresów w Polsce w pierwszej połowie 2020 r. – wynika z raportu GfK. Średnia europejska wynosiła wtedy 14%. W tym samym półroczu sprzedaż kawy ziarnistej wzrosła wartościowo o 28,4%, a według danych NielsenIQ przytaczanych przez Wiadomości Handlowe w styczniu 2024 r. ziarnistej sprzedało się o 18% więcej niż w styczniu 2017 r.
Polska jest więc krajem automatów i ziarna. Tyle że automat ma cechę, o której łatwo zapomnieć: pracuje według stałego programu. Nie poprawi źle dobranej kawy tak, jak zrobiłby to barista przy kolbie.
Dlatego pytanie, jaka kawa do ekspresu automatycznego będzie najlepsza, ma bardziej konkretną odpowiedź, niż się wydaje. Rozkładamy je na sześć mniejszych pytań i przy każdym wskazujemy konkretne ziarno.
Dlaczego automat potrzebuje innej kawy niż kolba?
Włoski standard espresso, spisany przez Comitato Italiano Caffè, zakłada 7–9 g kawy, wodę o temperaturze 90–96°C, ciśnienie co najmniej 8 barów i 20–27 sekund parzenia. Automat ma powtórzyć ten proces przy każdej filiżance. Tyle że nikt przy nim nie stoi, żeby zmienić dawkę, temperaturę czy czas, gdy kawa wychodzi nie tak.
Pole manewru jest też węższe, niż sugeruje ekran. Przykład: Saeco Magic M2 ma komorę zaparzania na 8,5–15 g kawy, cztery stopnie mocy i młynek z ośmioma poziomami mielenia. Kawa musi dobrze smakować właśnie w tym zakresie.
Tu odpadają jasno palone kawy specialty, świetne w dripie czy aeropressie. Decent Espresso, producent ekspresów z programowanymi profilami ciśnienia, pisze o nich wprost:
„Jasno palone kawy niechętnie oddają rozpuszczalne składniki”.
Do takich kaw Decent poleca skrajne ustawienia: bardzo długą preinfuzję albo bardzo szybki przepływ. Typowy automat biurowy parzy według jednego programu, bez takiego pola manewru. Efekt bywa przewidywalny: niedoparzona, kwaskowata filiżanka.
Nasz wybór: kawy średnio palone, projektowane z myślą o espresso. Takie są wszystkie trzy warianty Caffe Crema, palone we Włoszech, i cztery kawy Romeo di Bari, palone w polskiej palarni rzemieślniczej.
Co pije Twój zespół: latte, cappuccino czy czarną?
To pytanie zawęża wybór najszybciej. Mleko zmienia smak kawy tak mocno, że ziarno do latte i ziarno do espresso to często dwie różne kawy – dlaczego, wyjaśniamy w tekście o kawie ziarnistej do biura. Oto konkretne dopasowania z naszej oferty:
- Duże kawy mleczne, czyli latte macchiato i flat white – Caffe Crema Latte. Nuty orzecha, gęsta crema, praktycznie zerowa kwasowość (1/10) i najwięcej body w serii (7/10).
- Cappuccino na co dzień – Caffe Crema Cappuccino z nutą czekolady albo Romeo di Bari Buongiorno. Buongiorno to 90% arabiki i 10% indyjskiej robusty, z nutami herbatnika i orzecha, zaprojektowane tak, żeby smak nie ginął w mleku.
- Espresso i czarna kawa – Caffe Crema 100% Arabica z posmakiem wanilii i niską goryczką (3/10) albo Romeo di Bari Dolce Vita. Dolce Vita to 100% arabiki z brazylijskiego Cerrado, z nutami karmelu i wiśni oraz aromatem ocenionym na 10/10.
- Mocna, czekoladowa kawa do czarnej i do mleka – Romeo di Bari Passione. 70% kolumbijskiej arabiki i 30% robusty, mleczna czekolada, kakao i body na poziomie 8/10.
- Americano z charakterem – Romeo di Bari Grande Amore. Arabika z Cerrado z indyjską robustą w proporcji 80/20 i wyraźne nuty przypraw.
Zwróć uwagę na jedną rzecz: żadna z tych kaw nie ma kwasowości wyższej niż 3/10. To świadomy wybór. Kawa z automatu trafia do wielu osób naraz, więc wygrywa profil, który nikogo nie zraża.
Mocna kawa: więcej ziarna czy inne ziarno?
W automacie „moc” to zwykle po prostu dawka. Gdy ktoś wybiera najwyższy stopień, ekspres wsypuje do komory więcej kawy, ale tylko w granicach swojego zakresu – w przykładowym Saeco do 15 g.
Jeśli zespół i tak ustawia wszystko na maksimum, to sygnał, że ziarno jest dla niego za łagodne. Lepiej wtedy zmienić kawę niż walczyć z ustawieniami. Masz wtedy też zapas regulacji dla osób, które wolą słabszą kawę.
Nasz wybór: dla zespołu, który lubi mocno – Passione z 30% robusty albo Caffe Crema Latte z intensywnością 6/10. Dla tych, którzy wolą łagodnie – Caffe Crema 100% Arabica albo Dolce Vita, obie z goryczką na poziomie 3/10.
Co zrobić po zmianie kawy?
Ten moment psuje więcej dobrych kaw niż zły wybór ziarna. Nowa mieszanka ma inną gęstość, inny stopień palenia i inaczej się miele. Ekspres musi się do niej dopasować.
Część automatów robi to sama. W instrukcji ekspresów Saeco z funkcją Adapting System producent wyjaśnia, że maszyna dostraja ilość mielonej kawy, ale potrzebuje do tego zaparzenia kilku filiżanek. Zaznacza też, że niektóre mieszanki wymagają ręcznej zmiany mielenia. Zaleca zmieniać ustawienie o jeden stopień i dopiero po 2–3 kawach oceniać efekt (instrukcja Saeco HD8836).
Jest też zasada, której łatwo nie znać, a łatwo za nią zapłacić:
„Zmieniaj stopień zmielenia tylko wtedy, gdy młynek pracuje”.
Tę samą zasadę podaje instrukcja Saeco. Jak czytać pierwsze kawy po zmianie? Jeśli espresso płynie bardzo wolno, mielenie jest zbyt drobne. Jeśli ma mało cremy, mieszanka może być za stara albo zmielona zbyt grubo – to też wskazówki z instrukcji Saeco. Więcej przyczyn goryczy opisaliśmy w tekście Dlaczego Twój ekspres robi gorzką kawę.
Dlatego nie oceniaj nowej kawy po pierwszej filiżance. I uprzedź zespół, że przez pierwszy dzień ekspres „uczy się” nowego ziarna.
Długa czarna kawa: caffè crema czy americano?
Ciekawostka: w opisie Caffe Crema 100% Arabica wśród polecanych napojów jest caffè crema. To długa kawa popularna w Szwajcarii – według CoffeeGeek bardzo długo parzona podwójna porcja, która daje ok. 150 ml w filiżance. Autor poradnika poznał ją przy szwajcarskim ekspresie automatycznym na targach i opisuje, że najwięcej zmienił jeden ruch:
„Zmiana stopnia zmielenia dała znacznie lepszą kawę”.
Wyjaśnienie jest proste. Przez kawę zmieloną jak do espresso przepływa kilka razy więcej wody niż przy espresso, więc ekstrakcja przeciąga się i napar robi się gorzki.
Co to oznacza dla biura? Jeśli zespół pije głównie długą czarną kawę, masz dwie drogi. Pierwsza: wybrać w ekspresie americano, czyli espresso dolewane gorącą wodą, o ile Twój model ma taki napój. Druga: przy kawie parzonej na długo ustawić młynek o stopień grubiej.
Nasz wybór: do obu wersji Caffe Crema 100% Arabica albo Grande Amore, jeśli lubisz w filiżance więcej przypraw niż wanilii.
Jeden pojemnik na ziarno czy dwa?
Większość automatów biurowych ma jeden pojemnik na ziarno – Saeco Magic M2 mieści w nim 1,2 kg. Są jednak modele z dwoma. Gaggia G100 ma dwa pojemniki po 1,2 kg, więc obsługuje dwie mieszanki jednocześnie.
Drugi pojemnik zmienia sposób myślenia o wyborze kawy. Nie musisz szukać jednej, która pogodzi latte i espresso. Możesz ustawić Caffe Crema Latte pod napoje mleczne, a Dolce Vita pod espresso i americano. Albo przeznaczyć drugi pojemnik na kawę bezkofeinową, na przykład Hausbrandt Decaffeinato ze 100% arabiki.
A co z ekspresem z jednym pojemnikiem? Część automatów ma osobny podajnik na kawę mieloną. W instrukcji Saeco to właśnie ta funkcja pozwala zrobić kawę bezkofeinową bez opróżniania pojemnika na ziarno – po jednej miarce na filiżankę. Więcej o tym, jak wprowadzić decaf do biura, piszemy w osobnym tekście.
Kiedy sięgnąć poza Caffe Crema i Romeo di Bari?
Gdy w zespole są fani kaw jednorodnych albo palarni specialty. W ofercie mamy średnio palone kawy, które sprawdzą się w automacie: Kafar Brazylia Monte Carmelo i HAYB Yellow Espresso Blend z polskich palarni oraz GIMA Diamante, wszystkie ze 100% arabiki. Dobrze działają jako odmiana od codziennej kawy.
Na co dzień zostalibyśmy jednak przy dwóch liniach z tego tekstu. Caffe Crema to trzy warianty dobrane do konkretnych napojów. Romeo di Bari to kawa świeżo palona w Polsce, w czterech wyraźnie różnych profilach. Pełną listę znajdziesz w katalogu kawy ziarnistej.
Jaka kawa do ekspresu automatycznego? Sprawdzisz to w tydzień
Najlepszej kawy do ekspresu automatycznego nie wybiera się z etykiety. Wybiera się ją w filiżance, w ustawieniach, które Twój ekspres naprawdę ma.
Dlatego zamiast kolejnej ankiety proponujemy prosty test. Weź dwie kawy z tej samej grupy, na przykład Caffe Crema Cappuccino i Buongiorno. Jeśli ekspres ma dwa pojemniki, wsyp je obok siebie i oznacz przyciski neutralnie: A i B. Przy jednym pojemniku zmieniaj kawę co tydzień i porównaj licznik napojów z obu tygodni. Nie mów zespołowi, która kawa jest która.
Automat i tak będzie parzył według swojego programu. Twoja rola to dać mu ziarno, które w tym programie wypada najlepiej – a zespół zagłosuje kubkami.
